Geschiedenis, Filosofie & Levensbeschouwing
Aan de hand van een groot aantal platen laat prof. dr. B. Naarden zien welke betekenis de Krim heeft gehad voor Oekraïne, Rusland en ook voor Europa vanaf de vroege Oudheid tot nu. Er woedt nu al bijna twaalf jaar een oorlog over de Krim tussen Rusland en Oekraïne. De geschiedenis van de Krim begon zo'n drieduizend jaar geleden ook met een oorlog, toen tussen Grieken en Trojanen. Het klassieke verhaal van prinses Iphigineia op Taurië (de Griekse naam voor de Krim) heeft sindsdien en tot nu toe talloze Europese kunstenaars geïnspireerd.In 2014 werden in een Amsterdams museum Scythische sierraden uit de Oudheid tentoongesteld die gevonden waren in grafheuvels op de Krim. Nadat Poetin de Krim had veroverd zorgde dit Krimgoud voor een langdurig juridisch conflict tussen Rusland en Oekraïne dat in Nederland werd uitgevochten.Op de Krim zijn heden en verleden vaker op zo'n heftige manier met elkaar verstrengeld geraakt. In het zuiden van het schiereiland woonde in de Middeleeuwen een groep mensen die een Germaanse taal sprak. Deze Goten waren al lang verdwenen toen de Duitsers de Krim veroverden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar Hitler vond dat de Krim voortaan Gothenland moest heten en dat er alleen Duitsers zouden mogen wonen Dat leidde tot grootschalige moordpartijen op de Krim.Omdat de Russische grootvorst Vladimir in 988 zich toevallig op de Krim tot christen had laten dopen, gelooft Poetin dat de Krim altijd een onvervreemdbaar eigendom van Rusland is geweest en dat dient te blijven. In feite werd de Krim in de middeleeuwen veroverd door de mohammedaanse Krim Tartaren. Zij vormden vijf eeuwen lang een levensgevaarlijke bedreiging door hun voortdurende invallen. Moskou werd herhaaldelijk door hen in brand gestoken. De vele buitgemaakte gevangenen werden als slaaf verkocht door Genueze kooplieden uit de stad Kaffa op de Krim. Daardoor kon in 1346 de pest zich vanuit Kaffa over heel Europa verspreiden en veroorzaakte zo de grootste gezondheidsramp in onze geschiedenis.De Krim werd pas in 1787 door Rusland veroverd en geannexeerd en daarna wegens het warme klimaat en mooie landschap door Russen beschouwd als de exotische tuin van hun rijk. De Russische invloedsfeer kon zich nu naar het zuiden uitbreiden. Dat leidde tot onenigheid met Engeland en Frankrijk in het Midden-Oosten en in 1854 tot een oorlog op de Krim. De Krimoorlog kostte veel slachtoffers door militaire blunders en ziekte. Florence Nightingale werd toen wereldberoemd als ziekenzuster.Omdat Rusland deze oorlog op eigen grondgebied verloor, besefte de tsaar dat hij zijn land moest moderniseren. Hij schafte de lijfeigenschap van de boeren af en ging spoorwegen bouwen. Ook naar de Krim, dat daardoor een vakantie- en herstellingsoord werd voor veel Russen. In 1971 brachten zo'n vijf miljoen Sovjetburgers een bezoek aan de Krim. Maar in de afgelopen jaren is dat toerisme door de oorlog vrijwel verdwenen.Tijdens de Tweede Wereldoorlog beschuldigde Stalin de Tataarse bevolking op de Krim van collaboratie met de Duitsers en liet 200.000 van hen naar Oezbekistan deporteren waarbij 40-80.000 mensen overleden. De Sovjetleider Chroesjtsjov stelde de misdaden van Stalin aan de kaak en schonk de Krim in 1954 aan de Sovjetrepubliek Oekraïne, maar de Tataren mochten van hem niet naar hun vaderland terugkeren. Dat gebeurde pas in de jaren negentig onder Gorbatsjov. De Tataren waren in meerderheid tegen de verovering van de Krim door Poetin en velen van hen vertrokken naar Oekraïne. Of zij weer naar Krim terug kunnen keren, hangt af van het verloop van de oorlog en voorlopig ziet dat er niet goed uit. Prof. dr. B. Naarden is voormalig directeur van het Oost-Europa Instituut aan de Universiteit van Amsterdam. Hij hield eerder dit jaar een lezing voor de Koninklijke IGC over de 17de-eeuwse Amsterdamse burgemeester en geleerde Nicolaas Witsen.
De samenstellers van het Historisch Sprekers Archief hebben grote zorgvuldigheid betracht bij het verzamelen en citeren van de gegevens die hoofdzakelijk afkomstig zijn uit de archieven van de Koninklijke Industrieele Groote Club en eerder via de website openbaar gemaakte data. Mocht U een aan- of opmerking hebben over de teksten en/of afbeeldingen, dan verzoeken wij u contact op te nemen met de redactie via clubinfo@igc.nl.