Woensdag 10 september 2025
Diplomatie, Openbaar bestuur & Politiek
mr. Thom de Graaf - Tom-Jan Meeus - Willeke Slingerland
Weerbare democratie
Democratie is kwetsbaar. Wereldwijd staan democratische rechtsstaten onder druk. Ook in ons land brokkelt het vertrouwen in instituties af, groeit de polarisatie en raken feiten steeds vaker op de achtergrond. Wat betekent dat voor de overheid, voor de journalistiek én voor onszelf?
Vanuit deze drie invalshoeken wordt het thema 'weerbare democratie' belicht:
1. de weerbare overheid door Thom de Graaf, vice-president van de Raad van State
2. de weerbare media door Tom-Jan Meeus, politiek redacteur en journalist NRC
3. de weerbare burger door Willeke Slingerland, lector Sociale Cohesie en de Democratische Rechtsstaat aan de Hogeschool Utrecht.
Daarna gaan zij met elkaar en u in gesprek.
Thom de Graaf is een D66 politicus en sinds 1 november 2018 vice-president van de Raad van State. In het Jaarverslag 2024 staat de Raad van State stil bij de waarde van de democratie: 'De kracht van de democratie is tegelijkertijd haar kwetsbaarheid. Door het open karakter van het democratisch bestel kan het van buitenaf worden ondermijnd of van binnenuit worden uitgehold.' Eerder was Thom van juni 2011 tot september 2018 Eerste Kamerlid voor D66, en van juni 2015 tot juni 2018 tevens fractievoorzitter. Gedurende die periode (februari 2012 tot september 2018) was hij tevens voorzitter van de Vereniging Hogescholen. In 2007-2012 was hij burgemeester van Nijmegen. Thom werd op jonge leeftijd gemeenteraadslid in Leiden en was daarnaast topambtenaar op Binnenlandse Zaken. In 1994 werd hij Tweede Kamerlid. Hij was lid van de enquêtecommissie IRT. In 1997 volgde hij Wolffensperger op als fractievoorzitter en leidde de D66-fractie tijdens Paars II en Balkenende I. Na de verkiezingsnederlaag van 2003 stapte hij op, doch keerde in het kabinet Balkenende II terug als vicepremier en minister voor Bestuurlijke Vernieuwing. In 2005 strandde zijn voorstel voor de gekozen burgemeester in de Senaat waarna hij aftrad.
Tom-Jan Meeus is journalist en politiek redacteur, en maakt sinds 2012 deel uit van de Haagse redactie van NRC. Hij begon als correspondent voor dagblad De Stem, en deed politieke verslaggeving voor weekblad De Tijd. In 1990 werd hij onderzoeksjournalist bij NRC Handelsblad. Tom-Jan was NRC-correspondent in de Verenigde Staten en schrijft sinds 2016 voor Politico Europe. Voor zijn politieke journalistieke werk in Den Haag won hij in 2014 de Anne Vondelingprijs. Deze prijs is een waardering voor kritische heldere Nederlandstalige politieke journalistiek.In 2024 schreef hij het essay van de Maand van de Filosofie 'Duidelijkheid'. Over de 'versimpeling van de werkelijkheid' en het refereert naar de harde politieke uitingen die in de radicaal-rechtse politiek gebruikt worden om chaos zogenaamd te voorkomen. Alleen duidelijke politiek gaat niet meer om beleid voeren, maar om mediawerkelijkheid: wat ziet het volk? Het essay is een uiteenzetting van de belangrijkste gebeurtenissen in de Nederlandse politiek van de afgelopen 20 jaar die hebben bijgedragen aan het opkomen van radicaal-rechts. Tom-Jan is regelmatig te gast in Buitenhof.
Willeke Slingerland is lector Sociale Cohesie en Democratische Rechtsstaat aan de Hogeschool Utrecht. Binnen dit lectoraat onderzoekt zij de wisselwerking tussen burger en overheid met als doel het bevorderen van de sociale cohesie binnen onze rechtsstaat. Daarvoor werkte zij als lector Weerbare Democratie bij Hogeschool Saxion, waar zij zich richtte op goed bestuur, integriteit, sociale veiligheid en ondermijning. Zij onderzocht de impact van online en offline sociale netwerken binnen organisaties en in de samenleving als geheel. Willeke studeerde international en Europees recht in Groningen en promoveerde in 2018 aan de Vrije Universiteti op het proefschrift 'Network corruption: when social capital becomes corrupted'. Volgens Willeke doet de geslotenheid van netwerken afbreuk aan de weerbaarheid van de democratie, en is zelfreflectie het belangrijkste : van welke gesloten, informele netwerken maak ik zelf deel uit? Wat zijn de blinde vlekken van dat netwek, wat is de corruptiekant en hoe voorkom ik dat we het zicht verliezen op alle belanghebbenden in de maatschappij?
De samenstellers van het Historisch Sprekers Archief hebben grote zorgvuldigheid betracht bij het verzamelen en citeren van de gegevens die hoofdzakelijk afkomstig zijn uit de archieven van de Koninklijke Industrieele Groote Club en eerder via de website openbaar gemaakte data. Mocht U een aan- of opmerking hebben over de teksten en/of afbeeldingen, dan verzoeken wij u contact op te nemen met de redactie via clubinfo@igc.nl.